अध्याय सारांश
नामान्त्याक्षरी क्रीडा
- शिक्षिका/शिक्षकः छात्रान् समूहद्वयेन विभज्य प्रथमगणस्य छात्रां/छात्रं स्व-नामधेयं वक्तुं निर्दिशति।
- छात्रा/छात्रः स्व-नामधेयं वदति।
- द्वितीयगणस्य छात्रा/छात्रः उत्तिष्ठति।
- नामधेयस्य अन्तिमं व्यञ्जनवर्णं स्वीकृत्य तेन वर्णेन आरभ्यमाणं किञ्चिद् नाम वदति।
- क्रमशः क्रीडा प्रचलति।
उच्चारण-स्थानानां पाणिनीय शिक्षा-सूत्राणि
- कण्ठ्याः: ‘अ आ’, ‘क ख ग घ ङ’, ‘ह’, ‘विसर्गः- अः’
- तालव्याः: ‘इ ई’, ‘च छ ज झ ञ’, ‘य', 'श’
- मूर्धन्याः: ‘ऋटुरषा’, ‘ऌतुलसा’, ‘ड ढ ण’, ‘र’, 'ष’
- दन्त्याः: ‘त थ द ध न’
- ओष्ठ्याः: ‘उ ऊ’, ‘प फ ब भ म’
- नासिक्या: ‘ङ’, ‘ञ’, ‘ण’, ‘न’, ‘म’
शब्दार्थानां ज्ञानम्
- मातृभाषया अर्थं लिखन्तु:
- मध्य-नाम: Middle Name
- अन्त्य-नाम: Last Name
- कुल-नाम: Family Name
शिक्षिकाणां पूर्ण-नामानि
- उपाधिः, प्रथम-नाम, मध्य-नाम, अन्त्य-नाम
उच्चारण-स्थानानि
- कण्ठः: अ आ
- तालु: इ ई
- मूर्धा: ऋ ॠ
- दन्तः: त थ द ध न
- ओष्ठः: उ ऊ
- नासिका: अं
व्यञ्जनानां भेदाः
- स्पर्शाः (वर्याः) वर्णाः: क ख ग घ ङ, च छ ज झ ञ, ट ठ ड ढ ण, त थ द ध न, प फ ब भ म
अनुनासिक-स्वराः
- मुखेन सह नासिकया अपि उच्चारिताः स्वराः: अँ आँ, इँ, उँ, ॐ
द्विस्थानीय-वर्णानाम् उच्चारण-स्थानानि
- कण्ठ तालव्यौ वर्णौ: अ + इ = ए, अ + उ = औ