vayam varnamalam pathamah

Learning Objectives

• वर्णानां वर्गीकरणं स्वरव्यञ्जनयोः अवगन्तुं।
• उच्चारणस्थानानां ज्ञानं कण्ठ्यादिषु स्थानेषु।
• नामानां संरचना मध्य-नामादीनां ज्ञातुं।
• ध्वन्यात्मकं स्वरूपं ह्रस्वदीर्घप्लुतस्वराणां च अवगन्तुं।
• शब्दरचनायां क्रीडायां च संलग्नं भवितुं।

अध्याय-सूचनाः

वर्णमालायाः वर्गीकरणम्

• स्वराः: स्वतन्त्ररूपेण उच्चार्यमाणाः।
  • समानाक्षराणि: सामान्याः स्वराः।
  • सन्ध्यक्षराणि: सन्धिद्वारा निर्मिताः स्वराः।
• व्यञ्जनानि: स्वरस्य सहायतया उच्चार्यमाणाः।
  • स्पर्शाः: क, ख, ग, घ, ङ।
  • अन्तःस्थाः: य, र, ल, व।
  • ऊष्माः: श, ष, स, ह।
  • अयोगवाहौ: अं, अः।

वर्णानाम् उच्चारण-स्थानानि

• कण्ठ्याः: अ, आ, क, ख, ग, घ, ङ।
• तालव्याः: इ, ई, च, छ, ज, झ, ञ।
• मूर्धन्याः: ऋ, ॠ, ट, ठ, ड, ढ, ण।
• दन्त्याः: त, थ, द, ध, न।
• ओष्ठ्याः: उ, ऊ, प, फ, ब, भ, म।

नामानां संरचना

• मध्य-नाम: मध्यवर्त्ति नाम।
• अन्त्य-नाम: अन्तिम नाम।
• कुल-नाम: कुलस्य वा वंशस्य नाम।

ध्वन्यात्मकाः विशेषताः

• ह्रस्वः: एक-मात्रः ध्वनिः।
• दीर्घः: द्वि-मात्रः ध्वनिः।
• प्लुतः: त्रि-मात्रः ध्वनिः।

शब्दनिर्माणक्रीडाः

• वर्णैः शब्दनिर्माणं कर्तुं क्रीडाः।
• अन्त्याक्षरी क्रीडा: अन्तिमं व्यञ्जनं गृहित्वा नूतनं नाम वदति।