tvam apanam gaccha

Learning Objectives

• लोट्लकारस्य प्रयोगं अवगच्छतु।
• वस्तूनां नामावलिं यथावत् उपयोगं कर्तुं शिक्षताम्।
• आपणं गत्वा वस्तूनि क्रेतुं व्यवहारं कुर्वन्तु।
• संवादे व्यक्तीनां वार्तालापं कुर्वन्तु।
• सुभाषितेषु लोट्लकारस्य प्रयोगं विश्लेषयतु।

अध्याय-सारांशः

लोट्लकारः (Imperative Mood)

• लोट्लकारः संस्कृतभाषायां आज्ञा वा प्रार्थना सूचयति।
• एषः क्रियायाः भावसूचकः भवति।
• उदाहरणानि:
  • त्वं पठ।
  • यूयम् उत्तिष्ठत।
  • भवन्तः खादन्तु।

वस्तूनां नामावली (List of Items)

• आपणं गत्वा वस्तूनि क्रेतुं नामावली आवश्यकम्।
• उदाहरणम्:
  • मुद्गः, शर्करा, गुडः, द्विदलम्, सर्षपः।

आपणं गच्छ (Visit to the Market)

• आपणं गत्वा वस्तूनि क्रेतुं, मूल्यं ज्ञातुं च व्यवहारः।
• संवादः:
  • राकेशः: महोदय! कृपया एतां नामावलीं पश्यतु, वस्तूनि च ददातु।
  • आपणिकः: पश्यामि।

संवादः (Dialogue)

• संवादः मध्ये व्यक्तीनां वार्तालापः।
• उदाहरणम्:
  • राकेशः: कुत्र असि? अत्र आगच्छ।
  • अम्बा: त्वम् आपणं गच्छ। वस्तूनि आनय।

सुभाषितानि (Subhashitas)

• सुभाषितेषु लोट्लकारस्य प्रयोगः प्रार्थनायां वा उपदेशे।
• उदाहरणानि:
  • काले वर्षतु पर्जन्यः पृथिवी सस्यशालिनी।
  • सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः।

अभ्यासः

• लोट्लकारस्य रूपाणि अभ्यासार्थं लिखन्तु।
• उदाहरणानुगुणं:
  • पठति → पठतु
  • क्रीडामि → क्रीडानि

विशेषसूचनाः

• विद्यालयस्य वार्षिकोत्सवे के-के किं किं कुर्वन्ति इति सूचनारूपेण वाक्यानि पुनः लिखन्तु।
• उदाहरणम्:
  • प्रधानाध्यापकः वार्षिकं विवरणं पठतु।
  • बालिकाः नृत्यन्तु।