eshah kah esha ka etat ki..

Learning Objectives

• लिङ्गविभागस्य अवगमनं पुंलिङ्ग, स्त्रीलिङ्ग, नपुंसकलिङ्ग इत्यादीनां शब्दानां प्रयोगे।
• एकवचन, द्विवचन, बहुवचन रूपाणां अभ्यासः।
• सर्वनाम शब्दानां प्रयोगे निपुणता यथा सः, सा, तत्, एषः, एषा, एतत् इत्यादयः।
• क्रियापदानां रूपाणां ज्ञानं यथा पठति, गच्छति, खादति, पिबति इत्यादयः।
• अकारान्त, आकारान्त, ईकारान्त शब्दानां लक्षणानि तथा तेषां रूपाणां अभ्यासः।

अध्याय टिप्पणयः

लिङ्गविभागः

• पुंलिङ्गः: बालकः, वृक्षः, गजः।
  • एकवचनम्: बालकः, वृक्षः, गजः।
  • द्विवचनम्: बालकौ, वृक्षौ, गजौ।
  • बहुवचनम्: बालकाः, वृक्षाः, गजाः।
• स्त्रीलिङ्गः: बालिका, वैद्या, अजा।
  • एकवचनम्: बालिका, वैद्या, अजा।
  • द्विवचनम्: बालिके, वैद्ये, अजे।
  • बहुवचनम्: बालिकाः, वैद्याः, अजाः।
• नपुंसकलिङ्गः: पत्रम्, चक्रम्, पुस्तकम्।
  • एकवचनम्: पत्रम्, चक्रम्, पुस्तकम्।
  • द्विवचनम्: पत्रे, चक्रे, पुस्तके।
  • बहुवचनम्: पत्राणि, चक्राणि, पुस्तकानि।

सर्वनाम प्रयोगः

• सः, सा, तत् इत्यादीनां प्रयोगः:
  • सः शुकः, सा शिक्षिका, तत् फलम्।
  • एषः बालकः, एषा बालिका, एतत् फलम्।
  • तौ शुकौ, ते शुकाः, ताः शिक्षिकाः।
  • एते बालकाः, एताः बालिकाः।

क्रियापदानि

• पठति, गच्छति, खादति, पिबति इत्यादीनां रूपाणि:
  • एकवचनम्: पठति, गच्छति, खादति, पिबति।
  • द्विवचनम्: पठतः, गच्छतः, खादतः, पिबतः।
  • बहुवचनम्: पठन्ति, गच्छन्ति, खादन्ति, पिबन्ति।

अकारान्त, आकारान्त, ईकारान्त शब्दाः

• अकारान्तः शब्दः: अन्ते 'अ' वर्णः।
  • उदाहरणम्: बालकः, हस्तः, अजः।
• आकारान्तः शब्दः: अन्ते 'आ' वर्णः।
  • उदाहरणम्: बालिका, लता।
• ईकारान्तः शब्दः: अन्ते 'ई' वर्णः।
  • उदाहरणम्: नदी, लेखनी।