StudyTunnel Logo
StudyTunnel
by BhamuIntelli Systems LLP

Home

School

CBSE

Class 10

Sanskrit – Vyakaranavithi

Sandhi

Sandhi

Action PlanNotesQuestionsMock-Test
Study Action Plan (Sorted by Difficulty)
वृद्धि-सन्धि
Accuracy: 0%
Total Attempted2
Total Correct0
Total Incorrect2
Difficulty Level:
High
विसर्गसन्धि
Accuracy: 25%
Total Attempted4
Total Correct1
Total Incorrect3
Difficulty Level:
High
तुक्-आगम-सन्धि
Accuracy: 40%
Total Attempted5
Total Correct2
Total Incorrect3
Difficulty Level:
High
पूर्वरूपसन्धि
Accuracy: 50%
Total Attempted2
Total Correct1
Total Incorrect1
Difficulty Level:
Medium
गुण-सन्धि
Accuracy: 67%
Total Attempted3
Total Correct2
Total Incorrect1
Difficulty Level:
Medium
दीर्घ-सन्धि
Accuracy: 67%
Total Attempted3
Total Correct2
Total Incorrect1
Difficulty Level:
Medium
व्यञ्जनसन्धि
Accuracy: 75%
Total Attempted4
Total Correct3
Total Incorrect1
Difficulty Level:
Low
अनुनासिकसन्धि
Accuracy: 100%
Total Attempted1
Total Correct1
Total Incorrect0
Difficulty Level:
Low
यण्-सन्धि
Accuracy: 100%
Total Attempted2
Total Correct2
Total Incorrect0
Difficulty Level:
Low

Learning Objectives

Top

Learning Objectives

  • दीर्घ-सन्धेः प्रयोगं ज्ञातुम्।
  • गुण-सन्धेः नियमं अवगन्तुम्।
  • वृद्धि-सन्धेः स्वरूपं बोधयितुम्।
  • यण्-सन्धेः प्रयोगं अभ्यासेन अवगन्तुम्।
  • पूर्वरूपसन्धेः उदाहरणानि चित्वा तेषां प्रयोगं कर्तुम्।
  • अनुनासिकसन्धेः प्रयोगं ज्ञातुम्।
  • तुक्-आगम-सन्धेः नियमं अभ्यासेन ज्ञातुम्।
  • व्यञ्जनसन्धेः नियमं अवगन्तुम्।
  • विसर्गसन्धेः प्रयोगं अभ्यासेन ज्ञातुम्।

Practice, Analyze & Improve

Dont just read—test your knowledge! Unlock the Student Workspace to take chapter tests and get instant performance insights.

Deep Analytics

Peer Comparison

Track Progress

Claim Free Account100% Free • No credit card required

Revision Notes & Summary

Top

अध्याय टिप्पणी

दीर्घ-सन्धिः

  • परिभाषा: अत्र द्वयोः स्वरयोः संयोगे दीर्घः स्वरः भवति।
  • उदाहरणम्: नीरज + आदित्य = नीरजादित्य।

गुण-सन्धिः

  • परिभाषा: अत्र अकारान्तस्य स्वरस्य परे ए, ओ इत्यादीनां स्वराणां संयोगे गुणः स्वरः भवति।
  • उदाहरणम्: रमा + ईशः = रमेशः।

वृद्धि-सन्धिः

  • परिभाषा: अत्र अकारान्तस्य स्वरस्य परे ऐ, औ इत्यादीनां स्वराणां संयोगे वृद्धिः स्वरः भवति।
  • उदाहरणम्: महा + औत्सुक्येन = महोत्सुक्येन।

यण्-सन्धिः

  • परिभाषा: अत्र इ, ई, उ, ऊ इत्यादीनां स्वराणां परे यण् स्वरः भवति।
  • उदाहरणम्: दीप्तेः + आदित्य = दीप्त्यादित्य।

पूर्वरूपसन्धिः

  • परिभाषा: अत्र पदान्ते ए, ओ इत्येतयोः परे अकारस्य आगमने पूर्वरूपं भवति।
  • उदाहरणम्: सर्वे + अपि = सर्वेऽपि।

अनुनासिकसन्धिः

  • परिभाषा: अत्र वर्गीय वर्णस्य परे अनुनासिकवर्णस्य आगमने स्ववर्गस्य पञ्चमवर्णे परिवर्तनं भवति।
  • उदाहरणम्: तत् + नाम = तन्नाम।

तुक्-आगम-सन्धिः

  • परिभाषा: अत्र अ, इ, उ, ऋ इत्यादीनां स्वराणां परे छकारस्य आगमने चकारः आगच्छति।
  • उदाहरणम्: अनु + छेदः = अनुच्छेदः।

व्यञ्जनसन्धिः

  • परिभाषा: अत्र व्यञ्जनवर्णस्य संयोगे विभिन्न परिवर्तनानि भवन्ति।
  • उदाहरणम्: जगत् + ईशः = जगदीशः।

विसर्गसन्धिः

  • परिभाषा: अत्र विसर्गस्य परे विभिन्न वर्णेषु परिवर्तनं भवति।
  • उदाहरणम्: नमः + ते = नमस्ते।
Do you belong in the Top 10%?

Our analytics show that most students struggle with specific concepts in Sandhi. Take a free diagnostic test to generate your personal Learning DNA profile.

Practice Test – MCQs, True/False

Top

Multiple Choice Questions

A.

यण्-सन्धि

B.

तुक्-आगम-सन्धि

C.

गुण-सन्धि

D.

वृद्धि-सन्धि
Correct Answer: B

Solution:

'तुक्-आगम-सन्धि' इत्यस्मिन सन्धौ 'अ, इ, उ, ऋ' इत्यादीनां स्वराणां परे छकारस्य आगमने चकारः आगच्छति।

Chapter Concept:

तुक्-आगम-सन्धि

A.

नीरज + आदित्यः = नीरजादित्यः

B.

रमा + ईशः = रमेशः

C.

साधु + उपदेशम् = साधूपदेशम्

D.

लक्ष्मणः + अपि = लक्ष्मणोऽपि
Correct Answer: A

Solution:

नीरज + आदित्यः इत्यत्र दीर्घ-सन्धिः कृतः अस्ति यत्र द्वयोः स्वरयोः संयोगे दीर्घः स्वरः भवति।

Chapter Concept:

दीर्घ-सन्धि

A.

रामः + अपि = रामोऽपि

B.

नमः + ते = नमस्ते

C.

धनुः + टङ्कारः = धनुष्टङ्कारः

D.

हरिम् + वन्दे = हरिं वन्दे
Correct Answer: B

Solution:

विसर्गसन्धिः अत्र नमः + ते इत्यत्र नमस्ते इति रूपेण भवति।

Chapter Concept:

विसर्गसन्धि

A.

ज्ञानं + अपि = ज्ञानापि

B.

सूर्यः + उदयः = सूर्योदयः

C.

ज्ञानं + एव = ज्ञानैव

D.

वृक्षः + उद्यानम् = वृक्षोद्यानम्
Correct Answer: A

Solution:

ज्ञानं + अपि = ज्ञानापि इत्यत्र गुण-सन्धिः नास्ति, अत्र दीर्घ-सन्धिः अस्ति।

Chapter Concept:

गुण-सन्धि

A.

नीरजादित्योमेशौजसाः

B.

दीप्त्यदिती

C.

द्वावपि

D.

सर्वेऽपि
Correct Answer: A

Solution:

वृद्धि-सन्धिः तु स्वरस्य परे ऐ, औ इत्यादीनां स्वराणां संयोगे भवति। अत्र 'नीरजादित्योमेशौजसाः' इति शब्दे वृद्धि-सन्धिः कृतः अस्ति।

Chapter Concept:

वृद्धि-सन्धि

A.

हरिम् + वन्दे = हरिं वन्दे

B.

अस्मात् + नगरात् = अस्मान्नगरात्

C.

रामः + अपि = रामोऽपि

D.

अत: + एव = अत एव
Correct Answer: B

Solution:

अस्मात् + नगरात् = अस्मान्नगरात् इत्यत्र व्यञ्जनसन्धिः अस्ति।

Chapter Concept:

व्यञ्जनसन्धि

A.

नीरजादित्योमेशौजसाः

B.

दीप्त्यदिती

C.

सर्वेऽपि

D.

वृक्षच्छाया
Correct Answer: B

Solution:

दीप्त्यदिती इत्यस्मिन् वाक्ये 'दीप्तेः' इति पदं 'आदिती' इत्यनेन सह यण्-सन्धिना संयोजितम् अस्ति।

Chapter Concept:

यण्-सन्धि

A.

सर्वेऽपि

B.

नीरजादित्य

C.

लक्ष्मणोऽपि

D.

हरिं वन्दे
Correct Answer: A

Solution:

पूर्वरूपसन्धिः तु 'ए', 'ओ' इत्येतयोः परे अकारस्य आगमने भवति। 'सर्वेऽपि' इत्यस्मिन् उदाहरणे 'सर्वे' इति पदान्ते 'ए' अस्ति, ततः परम् 'अपि' इत्यस्मिन् अकारस्य आगमनं भवति। अतः अत्र पूर्वरूपसन्धिः अस्ति।

Chapter Concept:

पूर्वरूपसन्धि

A.

तन्नाम

B.

सन्मतिः

C.

वृक्षच्छाया

D.

सत्कारः
Correct Answer: A

Solution:

अनुनासिकसन्धौ पूर्वपदस्य अन्तिमवर्णः स्ववर्गस्य पञ्चमवर्णे परिवर्तितः भवति। यथा- तन्नाम इत्यत्र त् वर्णः न् वर्णे परिवर्तितः।

Chapter Concept:

अनुनासिकसन्धि

A.

वृक्षच्छेदनम्

B.

लक्ष्मीच्छाया

C.

अनुच्छेदः

D.

शब्दच्छेद:
Correct Answer: D

Solution:

'शब्दच्छेद:' इति वाक्ये 'तुक्-आगम-सन्धिः' नास्ति, यतः 'छ' वर्णः नास्ति।

Chapter Concept:

तुक्-आगम-सन्धि

Experience the StudyTunnel Method

We do not just give you mock tests. We guide you through a gamified, AI-driven learning path designed to guarantee mastery.

Step 1: Practicing the Concepts

Sandhi

Step 2: Master Boss Exam
Locked • Full Phase Assessment
Step 3: Redemption Arena
Locked • AI Weakness Tracker

True or False

Correct Answer: True

Solution:

‘दीप्त्यदिती’ इति ‘दीप्ति + अदिति’ इत्यस्मात् यण्-सन्धिः कृतः अस्ति, यत्र ‘अ’ स्वरस्य परे ‘य’ स्वरः भवति।

Chapter Concept :

यण्-सन्धि

Correct Answer: True

Solution:

व्यञ्जनसन्धौ वर्गस्य प्रथमवर्णस्य स्थाने तृतीयवर्णस्य परिवर्तनं भवति, यथा 'चलत् + अनिशम्' इति 'चलदनिशम्'।

Chapter Concept :

व्यञ्जनसन्धि

Correct Answer: True

Solution:

वृद्धि-सन्धिः अकारान्तस्य स्वरस्य परे ऐ, औ इत्यादीनां स्वराणां संयोगे वृद्धिः स्वरः भवति।

Chapter Concept :

वृद्धि-सन्धि

Correct Answer: True

Solution:

अनुनासिकसन्धौ वर्गीय वर्णस्य परे अनुनासिकवर्णस्य आगमने स्ववर्गस्य पञ्चमवर्णे परिवर्तनं भवति।

Chapter Concept :

अनुनासिकसन्धि

Correct Answer: True

Solution:

व्यञ्जनसन्धौ व्यञ्जनवर्णानां संयोगे विभिन्न परिवर्तनानि दृश्यन्ते।

Chapter Concept :

व्यञ्जनसन्धि

Correct Answer: True

Solution:

पूर्वरूपसन्धिः तदा भवति यदा ए, ओ इत्येतयोः स्वरयोः परे अकारः आगच्छेत्।

Chapter Concept :

पूर्वरूपसन्धि

Correct Answer: True

Solution:

दीर्घ-सन्धिः तु स्वरयोः संयोगे दीर्घः स्वरः भवति इति नियमः अस्ति।

Chapter Concept :

दीर्घ-सन्धि

Correct Answer: True

Solution:

गुण-सन्धिः अकारान्तस्य स्वरस्य परे ए, ओ इत्यादीनां स्वराणां संयोगे गुणः स्वरः भवति।

Chapter Concept :

गुण-सन्धि

Correct Answer: True

Solution:

तुक्-आगम-सन्धौ अ, इ, उ, ऋ इत्यादीनां स्वराणां परे छकारस्य आगमने चकारः आगच्छति।

Chapter Concept :

तुक्-आगम-सन्धि

Correct Answer: True

Solution:

यण्-सन्धेः नियमानुसारं इ, ई, उ, ऊ इत्यादीनां स्वराणां परे यण् स्वरः भवति।

Chapter Concept :

यण्-सन्धि

AI Learning Assistant
Top

I can help you understand Sandhi better. Ask me anything!

Summarize the main points of Sandhi.
What are the most important terms to remember here?
Explain this concept like I'm five.
Give me a quick 3-question practice quiz.
StudyTunnel Methodology

We dont just provide random mock tests. Our AI-driven, phase-wise learning system is designed to guarantee mastery from your first chapter to your final exam.

1
Master the Concepts

Start with chapter notes, formulas, and common exam mistakes. Practice with thousands of MCQs, True/False, and Descriptive questions with instant solutions.

2
Conquer Boss Exams

Once you master individual chapters, unlock Phase-wise Boss Exams. These milestone tests simulate the actual exam environment to test your retention across multiple subjects.

3
The Redemption Arena

The ultimate learning hack. Our AI tracks every mistake you make and dynamically generates custom tests targeting your weak points until you achieve 100% accuracy.