Avyayani

शिक्षणलक्ष्याणि

• अव्ययपदानां लिङ्गवचनविभक्तिषु अपरिवर्तनशीलतां अवगन्तुम्।
• कालवाचक अव्ययानां समयं सूचयन्ति इति ज्ञातुम्।
• स्थानवाचक अव्ययानां स्थानं सूचयन्ति इति ज्ञातुम्।
• समानार्थक अव्ययानां युग्मानि ज्ञातुम्।
• वाक्येषु रिक्तस्थानानि उचिताव्ययपदैः पूरयितुं कौशलं प्राप्तुम्।

अध्याय टिप्पणयः

अव्ययपदानि

• अव्ययपदानि लिङ्गवचनविभक्तिषु न परिवर्तन्ते। तानि त्रिषु लिङ्गेषु, वचनेषु, विभक्तिषु च सदृशानि भवन्ति।
• उदाहरणम्:
  • बालः अपि धावति।
  • बालिका अपि धावति।
  • यदा सः आगच्छति तदा ते गच्छन्ति।
  • यदा ते आगच्छन्ति तदा वयं गच्छामः।

कालवाचक अव्ययानि

• कालवाचक अव्ययानि समयं सूचयन्ति।
• उदाहरणानि:
  • पुरा
  • सद्यः
  • अचिरात्
  • अद्य
  • श्वः

स्थानवाचक अव्ययानि

• स्थानवाचक अव्ययानि स्थानं सूचयन्ति।
• उदाहरणानि:
  • यत्र
  • तत्र
  • अत्र
  • कुत्र

समानार्थक अव्ययानि

• समानार्थक अव्ययानि समानार्थक शब्दानां युग्मानि भवन्ति।
• उदाहरणानि:
  • यथा-तथा
  • यावत्-तावत्

रिक्तस्थान पूरणम्

• वाक्येषु रिक्तस्थानानि उचिताव्ययपदैः पूरयितव्यानि।
• उदाहरणम्:
  • मम गुरु: सर्वत्र भणति।
  • क: उच्चैः वदति?
  • कृषक: बलीवर्दं इति पीडयति।