Subhashitani

Learning Objectives

• क्रोधस्य दुष्प्रभावं विवेचितुं।
• सर्वेषां वस्तूनाम् उपादेयतां अवगन्तुम्।
• बुद्धेः वैशिष्ट्यं मनसि कर्तुम्।
• समानशीलव्यसनेषु सख्यं विवेचितुं।
• फलच्छाया-समन्वितं महावृक्षं सेवितुं।
• अमन्त्रमक्षरं नास्ति इत्यस्य विवेचनं कर्तुम्।
• महताम् एकरूपतां परिज्ञातुम्।

अध्याय टिप्पणयः

क्रोधस्य दुष्प्रभावः

• क्रोधः: देहविनाशनाय प्रथमः शत्रुः।
• उदाहरणम्: यथा काष्ठगतः वह्निः काष्ठं दहति, तथैव शरीरस्थः क्रोधः शरीरं दहते।

सर्वेषां वस्तूनाम् उपादेयता

• विचारः: विचित्रे संसारे किञ्चित् निरर्थकं नास्ति।
• उदाहरणम्: अश्वः धावने वीरः, खरः भारस्य वहने वीरः।

बुद्धेः वैशिष्ट्यम्

• विशेषता: अनुक्तमपि ऊहति पण्डितः जनः।
• बुद्धयः: परेङ्गितज्ञानफलाः।

समानशीलव्यसनेषु सख्यम्

• मैत्री: समानशीलव्यसनेषु सख्यम् भवति।
• उदाहरणम्: मृगाः मृगैः, गावः गोभिः, तुरगाः तुरङ्गैः, मूर्खाः मूर्खैः, सुधियः सुधीभिः सह अनुव्रजन्ति।

फलच्छाया-समन्वितः महावृक्षः

• सेवनीयः: फलच्छाया-समन्वितः महावृक्षः।
• विचारः: दैवात् यदि फलं नास्ति, छाया केन निवार्यते।

अमन्त्रमक्षरं नास्ति

• विचारः: अमन्त्रमक्षरं नास्ति, अनौषधं मूलं नास्ति।
• अयोग्यः: पुरुषः नास्ति, योजकः तत्र दुर्लभः।

महताम् एकरूपता

• विशेषता: महताम् संपत्तौ विपत्तौ च एकरूपता भवति।
• उदाहरणम्: सविता उदये रक्तः, अस्तमये च रक्तः।