Shishu lalanam

Learning Objectives

• शिशुवात्सल्यस्य वर्णनम् अवगन्तुं रामस्य लवकुशयोः प्रति वात्सल्यभावस्य मनोहारिवर्णनं।
• साहित्यिक नाट्यकला अवगन्तुं कुन्दमाला नाटकस्य पञ्चमाङ्के दिङ्नागेन रामकथायाः करुणरसस्य प्रस्तुति।
• सामासिक प्रयोगानां विवेचनं कर्तुं, यथा 'सिंहासनारूढः', 'शिशुवात्सल्यस्य'।
• विभक्तिप्रयोगस्य अवगमनं यथा 'रामः लवकुशौ आसनार्धम् उपवेशयति'।
• श्लोकानां तात्त्विकार्थस्य विवेचनं कर्तुं, यथा 'भवति शिशुजनो वयोऽनुरोधाद् गुणमहतामपि लालनीयः'।

अध्याय नोट्स

शिशुवात्सल्यस्य वर्णनम्

• रामस्य लवकुशयोः प्रति वात्सल्यभावस्य मनोहारिवर्णनं: रामः लवकुशयोः सौन्दर्यं दृष्ट्वा मुग्धः सन् स्वक्रोडे गृह्णाति। शिशुवात्सल्यस्य अत्यन्तं मनोहरं वर्णनं कुन्दमाला नाटकस्य पञ्चमाङ्के दिङ्नागेन कृतम्।

साहित्यिक नाट्यकला

• कुन्दमाला नाटकस्य पञ्चमाङ्के दिङ्नागेन रामकथायाः करुणरसस्य प्रस्तुति: दिङ्नागेन रामकथायाः करुणरसस्य प्रस्तुति कुन्दमाला नाटकस्य पञ्चमाङ्के साकारिता।

सामासिक प्रयोगः

• सामासिक प्रयोगानां विवेचनं: 'सिंहासनारूढः', 'शिशुवात्सल्यस्य' इत्यादीनां सामासिक प्रयोगानां विवेचनं।

विभक्तिप्रयोगः

• विभक्तीनां प्रयोगः: 'रामः लवकुशौ आसनार्धम् उपवेशयति' इत्यादीनां विभक्तिप्रयोगः।

श्लोकानां तात्त्विकार्थः

• श्लोकानां तात्त्विकार्थस्य विवेचनं: 'भवति शिशुजनो वयोऽनुरोधाद् गुणमहतामपि लालनीयः' इत्यस्य श्लोकस्य तात्त्विकार्थः।
• अन्य श्लोकाः:
  • 'व्रजति हिमकरोऽपि बालभावात् पशुपति - मस्तक - केतकच्छदत्वम्।'
  • 'अनेन कस्यापि कुलाङकुरेण स्पृष्टस्य गात्रेषु सुखं ममैवम्।'
  • 'कां निर्वृतिं चेतसि तस्य कुर्याद् यस्यायमङ्कात् कृतिनः प्ररूढः।'
  • 'धूलीधूसरतनवः क्रीडाराज्ये स्वके च रममाणाः।'
  • 'कृतमुखवाद्यविकाराः क्रीडन्ति सुनिर्भरं बालाः।'
  • 'अनियतरुदितस्मितं विराजत्कतिपयकोमलदन्तकुड्मलाग्रम्।'
  • 'वदनकमलकं शिशोः स्मरामि स्खलदसमञ्जसमञ्जुञ्जल्पितं ते।'