Learning Objectives

• Understand the forms of the verb 'शुध्' in the present tense.
• Collect and write sentences using the third case forms from proverbs.
• Organize a competition related to 'सुभाषितकण्ठपाठ'.
• Write synonyms for given words based on examples.
• Fill in the blanks with appropriate forms in the third case.
• Explain the meaning of proverbs and their relevance to personal development.
• Identify and articulate the six faults to be avoided for achieving prosperity.
• Discuss the importance of sweet speech and its impact on relationships.

परियोजनाकार्यम्

1. 'शुध्' इति धातोः लट्-लकारस्य रूपाणि स्फोरकपत्रे लिखित्वा आनयन्तु।
2. सुभाषितेषु आगतानि तृतीयाविभक्तिरूपाणि संगृह्य उत्तरपुस्तिकायां लिखन्तु।
   • तेषां प्रयोगं कृत्वा वाक्यानि अपि लिखन्तु।

सुभाषितम्

• कार्यकलापः
  • ‘सुभाषितकण्ठपाठविषये’ एकां प्रतियोगितां वर्गे, कक्षायां, विद्यालये च आयोजयन्तु।

निम्नलिखितानां वाक्यानां समानार्थकान् श्लोकांशान् पाठात् चित्वा लिखन्तु

• (क) मधुरवाण्या सर्वे प्रसन्नाः भवन्ति।
• (ख) परिश्रमेण तुल्यः बान्धवः नास्ति।
• (ग) परोपकारेण मानवस्य पुण्यार्जनं भवति।
• (घ) हिन्दमहासागरात् हिमालयपर्यन्तं भारतवर्षम्।

अधोलिखितानां शब्दानाम् उदाहरणानुसारं पर्यायपदानि लिखन्तु

• यथा – वपुः
  • (क) जलम्
  • (ख) लोचनम्
  • (ग) धनम्
  • (घ) बुद्धिः
  • (ङ) रिपुः

तृतीयाविभक्तेः शब्दरूपाणि उच्चैः पठन्तु स्मरन्तु च

भावार्थ

• 'अयोग्यः पुरुषो नास्ति योजकस्तत्र दुर्लभः' इति लिखितम् अस्ति।
  • अस्य भावार्थः अस्ति यत् अस्मिन् जगति कोऽपि अयोग्य: नास्ति। सर्वे योग्याः सन्ति परन्तु प्रेरकस्य मार्गदर्शकस्य च अभावः अस्ति।

सुभाषितानि

• 'मधुरभाषणेन सर्वे अपि प्राणिनः, अस्माकं सर्वाणि मित्राणि, माता, पिता, भ्राता इत्यादयः प्रसन्नाः भवन्ति।'
• 'आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः।'
• 'यः पठति लिखति पृच्छति तस्य बुद्धिः दिवाकरकिरणैः नलिनीदलमिव विस्तारिता।'
• 'परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्।'