• Understand the significance of Surya Namaskar.
• Identify the twelve asanas involved in Surya Namaskar.
• Explain the benefits of practicing Surya Namaskar daily.
• Describe the mantras associated with Surya Namaskar.
• Demonstrate the correct posture for each asana in Surya Namaskar.
• Discuss the physical, mental, and spiritual benefits of yoga.

चतुर्थी विभक्तिः

प्रयोग

• दानार्थे (दा-धातो: तथा च यच्छ्-धातो: योगे) चतुर्थी-विभक्तेः प्रयोगः भवति।
  उदाहरण:
  • शिक्षकः छात्राय पुस्तकं ददाति।
  • शिक्षकः छात्राय पुस्तकं यच्छति।

चतुर्थी विभक्तिः रूपाणि

• एकवचनम्
  • छात्रः → छात्राय
  • नायकः → नायकाय
  • आदित्यः → आदित्याय
• द्विवचनम्
  • छात्रः → छात्राभ्याम्
  • नायकः → नायकाभ्याम्
  • आदित्यः → आदित्याभ्याम्
• बहुवचनम्
  • छात्रः → छात्रेभ्यः
  • नायकः → नायकेभ्यः
  • आदित्यः → आदित्येभ्यः

उदाहरण

1. माता (याचक) वस्त्रं ददाति।
2. पौत्रः (पितामही) औषधं ददाति।
3. अहं (भगिनी) उपायनं ददामि।
4. पिता (सेविका) वेतनं ददाति।
5. त्वं (मित्र) पुष्पं ददासि।
6. देवः (भक्त) आशीर्वादं ददाति।
7. आरक्षकः (चोर) दण्डं ददाति।

सूर्यनमस्कारस्य आसनानि

• वज्रासनम्
• पश्चिमोत्तानासनम्
• पद्मासनम्
• हलासनम्
• ताडासनम्

सूर्यनमस्कारस्य मन्त्राः

1. ॐ मित्राय नमः।
2. ॐ रवये नमः।
3. ॐ सूर्याय नमः।
4. ॐ भानवे नमः।
5. ॐ खगाय नमः।
6. ॐ पूष्णे नमः।
7. ॐ हिरण्यगर्भाय नमः।
8. ॐ मरीचये नमः।
9. ॐ आदित्याय नमः।
10. ॐ सवित्रे नमः।
11. ॐ अर्काय नमः।
12. ॐ भास्कराय नमः।

सूर्यनमस्कारस्य प्रयोजनानि

• आयुः प्रज्ञा बलं वीर्यं तेजस्तेषां च जायते।
• शारीरिकं, मानसिकम्, आध्यात्मिकं च बलं वर्धते।

निष्कर्ष

• सूर्यनमस्कारः एकः श्रेष्ठः आसनक्रमः अस्ति।
• प्रतिदिनं सूर्यनमस्कारं करवाम।
• ‘स्वस्थं शरीरं स्वस्थं मनः’ च प्राप्नवाम।